Eski İstanbul’u Tanıyalım

Bilindiği üzere İstanbul, Roma İmparatorluğuna bağlı bir kentti. Daha doğrusu Roma İmparatorluğu’na başkentlik yaptı. Aynı zamanda oldukça köklü ve ihtişamlı bir şehirdi. Şehrin kuruluş yılı yaklaşık olarak 4. asra dayanır. Hatta dünya üzerinde en büyük ve en donanımlı şehir olma özelliğine sahip dersek, yanılmış olmayız. Ortaçağ döneminde farklı şehirleri de bu kategoriye dâhil etmek mümkündü,  özellikle dini açıdan önem kazanmış şehirleri  (Kudüs, Roma gibi şehirler… ). Ancak İstanbul’u bu şehirlerden ayıran en önemli özelliklerden biri; Gücünü ve ekonomisini binlerce senedir aksatmadan sürdürebilmiş olmasıdır. Ayrıca bugün de halen dimdik ayakta duran ve önemli bir kültürel miras olan Ayasofya’nın açılışı Eski İstanbul’a dayanır. Ayasofya; Ünlü tarihçi Prokopios’un kayıtlarına göre yaklaşık 5 sene gibi oldukça kısa bir sürede inşası tamamlanmış bir eserdir. Tabi o dönemlerde halkın büyük bir çoğunluğu Ortodoks olduğundan, Ayasofya kilise olarak açılmıştı.  Bilindiği İmparator Justinianos tarafından o yıllardaki en başarılı iki mimar olan Miletos’lu ( Milet ) ve Tralles’li ( Aydın ) Anthemios’a yaptırıldığı bilinir.

Dolayısıyla İstanbul, yalnızca büyüklüğü ve kalabalıklığı ile insanları büyüleyen bir şehir olmadı. Zengin mimari eserleri, kültürel varlıkları ile de zaten çoktan insanların dillerine düşmüştü. Farklı şehirlerde yaşayan soylular, tüccarlar bu eşsiz şehri görmeyi onur sayarlardı.

İstanbul tüm bunların yanı sıra kozmopolit bir şehir olma özelliği de edindi. Çünkü İstanbul yönetiminin uyguladığı bir nüfus politikası vardı. Bu politika da nüfusun kalabalıklaştırılmaya çalışılması gerektiği yönündeydi. Dolayısıyla ondandır ki, Ermenileri, Helenleri, Rumları, Avrupalı Müslümanları tarihin büyük bir geçmişinde dahi rastlamak mümkündür.15 ve 16. Asırlarda da bu şehir yoğun Yahudi göçüne maruz kalmıştır tıpkı Selanik gibi.

Şimdi gelelim İstanbul’un eski isimlerine; Asırlardır İstanbul’un adı, Konstantiniyye idi. Bu isme Osmanlı’nın eski kayıt ve arşivlerinde rastlamak mümkündür. İsmini bir zamanların Roma İmparatoru olan Büyük Konstantin’den alan bu şehir, zaman zaman farklı isimlerle de anıldığı olmuştur. Stinpoli (şehir anlamına gelen polis ’ten türeme, kelimenin anlamı ise ‘ şehirde ‘), 7. Asrın ortalarında ise bugünkü haline oldukça yakın bir isimle anıldı o isim de ‘ İstinbol’ idi. Yaklaşık olarak 18. Asırda ise bu şehrin İslamlaştığını ifade eden, İslam ibaresini bünyesinde barındıran; ‘İslambol’ adını aldı. Tabi bu ad hiçbir zaman evrensel olamadı ancak bazı kitabelerde, bazı kayıtlarda ve mezar taşlarında bu ada rastlamak mümkün idi.  

Konstantinopolis 4. Haçlı seferlerinde Avrupalı Katoliklerin işgaline uğramıştı. Bundan kaynaklı olarak Ortodoks camiası hiçbir zaman Katolikleri sevemedi. Ortodokslar uzun yıllar, Katolikleri ‘barbar’ ‘yağmacı’ olarak andı. Son zamanlarda ordu gücünü de yitiren bu başkent, Osmanlı Devleti’nde padişahlık yapan 2. Sultan Mehmed Han ( Fatih ) tarafından tam 1453 senesinde fethedildi.  Fethedildikten sonra da bu şehrin ismi, Konstantinopolis olarak geçmiştir. Türkler ve diğer milletler bundan rahatsızlık duymazdı.

Günümüzde bu tarihi ve ihtişamlı şehir, Türkiye Cumhuriyeti devletinin en kalabalık ve aktif şehri. Ziyaret edenlerin sayısı da halen oldukça fazla. Ancak yapılan ziyaretler ne derece tarihi, kültürel bilinçle yapılıyor, orası tartışılır. Zannediyoruz ki kimse artık ‘ Burası Eyüp, padişahlar burada kılıç kuşanıyordu’ demiyor. ‘ Geçen gün o çok beğendiğin elbiseyi aldığım AVM’nin bulunduğu semt’ diyor!

Tarihi süreçte dünyadaki tüm insanların göz bebeği olan; zengin bir tarihi, sanatsal yapıları, göz alıcı mimari eserleri, ihtişamı ile tanınmış en önemli tarihi aktörleri beslemiş bu şehri, popüler kültürün ve rantın pençesinden kurtaralım…


#İstanbul, #Konstantiniyye, #Konstantinopolis, #Eski İstanbul, #Doğu Roma, #Bizans, #İstanbul, #Roma, #Roma İmparatorluğu, #kent, #Ortaçağ, #Kudüs, #şehir, #miras, #Ayasofya, #Miletos, #Tralles, #Aydın, #Anthemios, #İmparator, #kültürel, #tüccar, #kozmopolit, #Avrupalı, #Müslüman, #Rum, #Helenler, #Ermeni, #Asır, #İslambol, #mezar taşları, #Katolik, #Ortodoks, #barbar, #yağmacı, #Sultan Mehmed Han, #zengin, #tarih, #aktör, #ihtişam, #pençe

RedElma.com'a Giriş Yapın
RedElma Hesabı Oluşturmak için Tıklayın!