Günlük Hayatta Kullandığımız Bazı Dillerin Öz Türkçedeki Karşılığı

Günlük Hayatta Kullandığımız Bazı Dillerin Öz Türkçedeki Karşılığı 

Bu bölüme başlamadan önce, ‘ Etimoloji ‘ kelimesini küçük çapta tanıtalım; Etimoloji, bir kelimenin kökenini inceler.

Örnek vermek gerekirse; Işık kelimesi Türkçe olup öz Türkçedeki karşılığının ‘yaşuk’ olması gibi. Veya ‘ ayna ‘ kelimesinin farsça ve Arapça kökenlerden oluşması gibi ( Arapçada ‘ayn’: göz demek, Farsçada da ‘?han’: demir demek ve ikisi birleşip halk etimolojisinde ‘ayna’ şeklinde evrilmiş.

Şimdi, Türkiye Türkçesindeki bazı mevcut kelimelerin, ilk ortaya çıktıklarındaki formları ile günümüzdeki formunu karşılaştıracağız.

1. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Gelin-Kelin

Bilindiği üzere kelin kelimesi de ‘kel’ yani gelmekten türemiştir. Ataerkil bir yapı benimsemiş Türk toplumunda da ‘kelin’, evlenip haneye gelen kadın anlamındadır.

Bir kerede giden erkek olsun alan kadın olsun öyle değil mi?

2. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Deniz-Teniz

Tarihteki ilk gözlemlendiği yer, Kaşgarlı Mahmut’un, Divan-ı Lügat-ü Türk adlı eserinde görülmüştür. Bugün kullandığımızdaki hali ise yalnızca ilk harfte yumuşama şeklinde bir değişim göstermiştir.

3. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Güzel-Gözel

Tarihte ilk defa Dede Korkut Hikâyelerinde ‘Gözel’ kelimesi ile geçmiştir. Kesin olmamakla beraber, köz "göz" kelimesi ile Türkiye Türkçesi ‘ al’ eki birleşmiş, Yıllar sonra ; ‘ güzel’ olarak evrilmiştir.

4. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Bayrak-Batruk

1000 sene kadar öncesine ait olan Uygurca Budist metinlerinde ‘Batruk’ kelimesine rastlanılmaktır.  Eskiden yapılan savaşlar, fetihler bayrağı dikme şeklinde sonlanırdı. İşte ‘Bayrak’ kelimesinin tarihi de batur- "(mızrak) saplamak “tan geliyor.

5. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Yavaş-Yavaş

Yavaş kelimesi ise ‘Yava’ kelimesinden türemiştir. Yava ise uslanma anlamındadır. Daha sonralarda eski Türkçeden olan ‘Iş’ eki ile birleşmiş, ortaya bugünkü hali olan ‘ yavaş’ kelimesine tekabül etmiştir

6. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / İyi-Edgü

Orhun Yazıtlarında, ilk defa; özü? edgü körteçi se? ebi?e kirteçi [sen iyilik göreceksin evine gireceksin] metninde rastlanılmıştır. Kullanım kolaylığından olsa gerek, 'Edgü', asırlar sonra 'iyi' kelimesi haline gelmiştir.

7. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Kız-Kıt

Divan-i Lugati't-Türk eserinde geçmektedir ilk defa.

 ‘Kız’ kelimesinin etimolojisi ise biraz fazla acımasız olmuş sanki. Aynı zamanda, ‘ evlenmemiş, bakire’ anlamına gelmesinin yanı sıra, ‘kıt’ yani bereketsiz şeklinde süregelmiş. Burada, henüz evlenmemiş kadın cinsiyetine mensup kişileri, ‘bereketsiz’ şeklinde pespayece bir yakıştırma hakim.

8. Türkiye Türkçesi-Eski Türkçe / Ülke-Ölke

Bu kelime ise ‘Ülüş’ ,’üleş’ yani paylaştırılma anlamından günümüze kadar gelmektedir.


#öz türkçe, #köken, #etimoloji, #değişim, #gündelik dil

0 oy
0 oy
0 oy
0 oy
0 oy
0 oy
0 oy

Ne Düşünüyorsun ?

RedElma.com'a Giriş Yapın
RedElma Hesabı Oluşturmak için Tıklayın!